राज्यात सामाजिक, ऐतिहासिक आणि वैचारिक विषयांवर ठामपणे आपली भूमिका मांडणारे प्रकाशक म्हणून प्रशांत आंबी यांचे नाव अलीकडच्या काळात चर्चेत आले आहे. विशेषतः छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या व्यक्तिमत्त्वावर आधारित शिवाजी कोण होता? या पुस्तकामुळे ते अधिक प्रकाशझोतात आले.
प्रशांत आंबी हे मूलतः अभ्यासू आणि संशोधनात्मक दृष्टीकोन ठेवणारे लेखक मानले जातात. इतिहास, समाजरचना आणि राजकीय घडामोडी यांचा सखोल अभ्यास करून ते आपले प्रकाशक सादर करतात. पारंपरिक विचारांना आव्हान देत वेगळ्या दृष्टिकोनातून विषय मांडण्याची त्यांची शैली ठळकपणे दिसून येते. त्यामुळे त्यांच्या लेखनावरून अनेकदा चर्चा आणि वाद निर्माण होतात.आंबी यांनी विविध सामाजिक प्रश्नांवर प्रकाशक, लेख, व्याख्याने आणि पुस्तकांच्या माध्यमातून आपले विचार मांडले आहेत. विशेषतः इतिहासातील व्यक्तिमत्त्वांचे पुनर्मूल्यांकन करण्याचा त्यांचा प्रयत्न काहींना धाडसी वाटतो, तर काहींना तो वादग्रस्त वाटतो. त्यांच्या लिखाणात पुराव्यांचा आधार घेण्यावर भर असला, तरी मांडणीतील ठामपणा आणि स्पष्टवक्तेपणा यामुळे ते चर्चेच्या केंद्रस्थानी राहतात.
शिवाजी कोण होता?
या पुस्तकाने इतिहासाकडे पाहण्याच्या विविध दृष्टिकोनांवर मोठी चर्चा निर्माण केली. काही अभ्यासकांनी त्यांच्या संशोधनात्मक दृष्टिकोनाचे समर्थन केले, तर अनेक संघटनांनी त्यांच्या मांडणीवर आक्षेप घेत टीका केली. यामुळे आंबी हे नाव राज्यभर चर्चेत आले.
एकूणच, प्रशांत आंबी हे समकालीन वैचारिक चर्चांमध्ये सक्रिय सहभाग घेणारे लेखक असून, त्यांच्या लेखनामुळे समाजात विचारमंथनाला चालना मिळत आहे.
शिवाजी कोण होता? पुस्तकावरून वाद का?
Who was Shivaji? Why the controversy over the book?
छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्याबद्दल लिहिलेल्या शिवाजी कोण होता? या पुस्तकावरून राज्यात अधूनमधून वाद निर्माण होताना दिसतात. या वादामागे मुख्यतः इतिहासाची मांडणी, वापरलेली भाषा आणि काही विचारसरणींमधील मतभेद ही कारणे आहेत. या पुस्तकात शिवाजी महाराजांच्या कार्याचा वेगळ्या दृष्टिकोनातून विचार करण्यात आला असल्याचे म्हटले जाते. पारंपरिकरित्या शिवाजी महाराजांना हिंदवी स्वराज्याचे संस्थापक आणि आदर्श राजा म्हणून गौरवले जाते. मात्र काही लेखक त्यांच्या कार्याचा सामाजिक, राजकीय किंवा जातीय संदर्भातून वेगळा अर्थ लावण्याचा प्रयत्न करतात. यामुळे अनेकांना असे वाटते की, पुस्तकात ऐतिहासिक व्यक्तिमत्त्वाचे चित्रण विकृत किंवा अपूर्ण केले गेले आहे.
विशेषतः, शिवाजी महाराजांसारख्या लोकमान्य आणि भावनिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या व्यक्तीबाबत लिहिताना वापरलेली भाषा किंवा केलेले विधान जर आक्षेपार्ह वाटले, तर समाजातील विविध घटकांकडून तीव्र प्रतिक्रिया उमटते. काही संघटना आणि अभ्यासकांचा आरोप असतो की, अशा पुस्तकांमुळे तरुण पिढीसमोर चुकीचा इतिहास मांडला जाऊ शकतो. दुसरीकडे, काही विद्वानांचे मत आहे की इतिहासाकडे विविध दृष्टिकोनातून पाहणे आवश्यक आहे. ते म्हणतात की, संशोधन आणि अभ्यासाच्या आधारे वेगळ्या भूमिका मांडणे हे अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचा भाग आहे. त्यामुळे अशा पुस्तकांवर बंदी घालण्याऐवजी शास्त्रशुद्ध चर्चेला वाव द्यावा.
या पार्श्वभूमीवर शिवाजी कोण होता? या पुस्तकावरून निर्माण झालेला वाद हा केवळ एका पुस्तकापुरता मर्यादित नसून, इतिहास कसा लिहावा आणि समजावा यावरील व्यापक मतभेदांचे प्रतिबिंब आहे.
पानसरेंच्या ७३ पानांच्या पुस्तकात नेमके काय?
छत्रपती शिवाजी महाराज यांचे नाव घेत सर्वच पक्षांकडून जोरदार राजकारण केले जाते. प्रत्येक जण शिवाजी महाराजांवर दावा सांगतो. छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या कार्याचे आपापल्या सोयीने अर्थ काढतो. राजे होते कसे? त्यांच्या कामाकडे डोळसपणे कसे पाहावे?
हे ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्ते गोविंद पानसरे यांनी शिवाजी कोण होता? या ७३ पानांच्या पुस्तकातून मांडले आहे. विशेष म्हणजे हे पुस्तक लिहिताना त्यांनी न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे, कॉ. श्रीपाद अमृत डांगे, गो. स. सरदेसाई, प्रा. त्र्यं. शं. शेजवलकर, नरहर कुरुंदकर अशा प्रज्ञावंतांच्या विचारांचा आधार घेऊन हे पुस्तक लिहिले आहे.
आमदार संजय गायकवाड यांना पुस्तक वाचण्याचा सल्ला
प्रकाशक प्रशांत आंबी यांनी आपली बाजू मांडतांना या प्रकरणात आपली बाजू मांडली. त्यांनी स्पष्ट केले की, हे पुस्तक त्यांनी लिहिलेले नसून प्राध्यापक गोविंद पानसरे यांचे आहे. तसेच हे पुस्तक १९८८ साली प्रकाशित झाले असून त्यामध्ये शिवाजी महाराजांचा अपमान करण्याचा कोणताही हेतू नसल्याचे त्यांनी सांगितले. त्यांनी गायकवाड यांना आधी पुस्तक वाचण्याचा सल्ला दिला होता, मात्र त्याकडे दुर्लक्ष करण्यात आल्याचेही समोर आले.
भारतीय सशस्त्र दलात अधिकारी होण्यासाठी विनामुल्य एसएसबी प्रशिक्षण
